Maatschappij

Australopithecuskind kon prima bomenklimmen, dankzij ‘apenvoet’

Verdronken kindHet kindervoetje werd al in 2002 gevonden in Dikika, Ethiopië, op een meter van de plek waar een paar jaar eerder een schedel en andere botresten van een drie jaar oud Australopithecuskind waren gevonden. Drie miljoen jaar geleden waren er al rechtoplopende mensachtigen, met kleine hersenen maar met redelijk moderne voeten. Het kind kon ook goed rechtop lopen: uit de stand van het sprongbeen (de talus, het voetdeel van het enkelgewricht) blijkt duidelijk dat enkels en knieën onder het zwaartepunt van het lichaam lagen, een typisch kenmerk van rechtoplopen. Juist rond 3,3 miljoen jaar geleden begon Australopithecus ook stenen werktuigen te maken, maar zijn herseninhoud en lengte bleef vergelijkbaar met die van een chimpansee. afarensis de bekendste vertegenwoordiger was (Lucy!), bestond ongeveer van 4,1 tot 2 miljoen jaar geleden en is de voorloper van het moderne mensengeslacht Homo. Waarschijnlijk is dit dus de voet van Selam – vrede, zoals de bijnaam luidde van het fossiel. Maar alleen in de jeugd, want volwassen Australopithecusvoeten hebben wel rechte tenen, zo schrijven de onderzoekers in Science Advances. Er is geen enkele primatenvoet die lijkt op deze kindervoet. Ook de volwassen Australopithecus had overigens nog duidelijke aanpassingen aan verblijf in de bomen, vooral in de armen en het schoudergewricht. Het voetfossiel moest op dezelfde langdurige wijze worden blootgelegd. Dat Australopithecuskinderen beter dan de volwassenen waren aangepast aan verblijf in bomen wijst er op dat de kinderen daar nog vaak voedsel zochten of waarschijnlijker nog: veiligheid tegen roofdieren. Dat kind was tijdens een overstroming van de Awash-rivier verdronken en razendsnel bedolven onder kiezels en zand. Met die voet kan dit kind nog echt dingen kunnen vastpakken, zoals ook een aap kan: reuze handig bij het klimmen in de bomen en ook om zich aan zijn moeder vast te houden. Maar de voeten van hun jonge kinderen leken toen veel meer op die van mensapen, zo blijkt uit analyse van een 3,32 miljoen jaar oude kindervoet van Australopithecus afarensis. Het fossiel – op grond van haar tanden een meisje – is daardoor zó goed ingesloten dat het jaren duurde voor de archeologen de kwetsbare fossielen uit de zandsteen hadden vrijgemaakt. Maar als het inderdaad Selams voet is, groeien de voeten van Australopithecus dus kennelijk relatief snel. Ook de hiel van het kind, waarmee de harde klappen van de voet op de grond worden opgevangen, was nog niet zo robuust als bij volwassenen. Voorloper van de moderne mens

Het mensachtige geslacht Australopithecus, waarvan A. Zoals ook de onderzoekers opmerken, kost het alternatief, meegedragen worden door de ouders, veel energie.Volgens de normen van moderne mensengroei zou de voet, op basis van verbening en andere indicatoren, van een vijf- of zesjarig kind moeten zijn. Pas rond 2 miljoen jaar geleden stijgt de gemiddelde herseninhoud en worden de mensen ook langer. De grote teen van deze kindervoet stond nog helemaal niet netjes in het gelid met de andere tenen, zoals bij moderne mensenvoeten, maar stak veel meer opzij. De onderzoekers, onder leiding van de Zeresenay Alemseged (Universiteit van Chicago) en Jeremy Desilva (Dartmouth College), noemen de fossiele kindervoet – ongeveer zo groot als een volwassen mannenduim – daar een „unieke blik op de ontwikkeling van Australopithecus”.