Economie

‘Minder slecht is niet meer goed genoeg’

De CO2-uitstoot in Nederland is opnieuw gestegen. Maar: hoe dragen we iets positiefs bij aan de aarde en de mensen. „Ze leerden ons dat we niet alleen voedsel produceerden, maar dat we ook de aarde moesten beheren voor de volgende generatie.”
Dat laatste, vindt Van der Heijden, doen we in Nederland nog lang niet goed genoeg. Ik schat dat nu nog maar een paar procent van de Nederlandse bedrijven volledig circulair is, waarbij al vanaf het ontwerp wordt nagedacht hoe alle grondstoffen steeds weer opnieuw kunnen worden gebruikt. Maar zij versnellen wel degelijk de verduurzaming van Nederland. We moeten bijvoorbeeld per dag duizend huizen klimaatneutraal maken om de doelstelling te halen dat de Nederlandse lucht in 2020 een kwart minder broeikasgassen bevat dan in 1990. Er zijn nu al koplopers onder de bedrijven die niet alleen de schade beperken, maar bijdragen aan een groene wereld. Voor nu zie ik de transitie vooral uit de steden komen. „Nee hoor. Wat na vergisting overblijft dient als meststof in de landbouw. Niet bemoedigend. Zo is de keten weer rond. De spelregels van wetgeving, belasting en financiering moeten aangepast worden aan de klimaatdoelen en de circulaire en inclusieve economie, waarbij we iedereen betrekken, ook de mensen die minder kansrijk zijn.”
Vervuilen moet veel duurder worden. Grote bedrijven nemen dit soort circulaire pioniers graag over. Via overnames en samenwerking halen grotere bedrijven vernieuwing binnen. Minder slecht is niet meer goed genoeg.”
Wat is uw hoop voor de formatie? Nog zo’n bedrijf dat het circulaire denken heeft omarmd. Dit zorgt voor opschaling van duurzaamheid en versnelt de kanteling naar een nieuwe economie.”
Van der Heijden woont op een boerderij in West-Brabant, met uitzicht op de suikerfabriek in Dinteloord. „Als MVO Nederland willen we wetten en stimuleringsmaatregelen die duurzaam en circulair ondernemerschap bevorderen. Sinds juli 2016 directeur-bestuurder van MVO Nederland, dat de transitie naar een duurzame economie wil versnellen. „Het is een vals dilemma dat klimaatneutraal en circulair ondernemen niet samengaan met werkgelegenheid en groei. Onhaalbaar? En dat, stelt ze, kan heel goed terwijl bedrijven óók winst maken. Sinds ze vorig jaar directeur-bestuurder werd van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) Nederland, een stichting die zich inzet voor een klimaatneutrale, circulaire en inclusieve economie, denkt boerendochter Maria van der Heijden (57) nog vaak terug aan de wijze woorden van haar ouders: boeren zijn rentmeesters. Neem Thialf. In de zomer wekken ze zoveel op dat ze ruim duizend huishoudens stroom leveren.”

Maria van der Heijden (57) studeerde Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit. Niet meer: hoe reduceren we onze negatieve invloed op de planeet. Wat is er nodig om naar een eerlijke, circulaire economie te gaan? Dat halen we nog totaal niet.”
Nog drie jaar te gaan. Vervuilen moet veel duurder worden. En arbeid, wat ruim voorradig is, veel goedkoper

Maar zelfs met de juiste prikkels is het toch een illusie dat wij als mensen de aarde niet langer belasten? „Druppels tellen op. Kinderarbeid. Hielp bij het creeëren van tot nu toe 220.000 banen voor plattelandsvrouwen in India als mede-oprichter (2007) van sociale onderneming Women on Wings. Van der Heijden is een ‘praktivist’. De vervuiling. Veel burgemeesters hebben daarom een groene agenda. „Het gaat allemaal veel te langzaam. Hernieuwbare energie heeft al het punt bereikt dat het op prijs concurreert met fossiele energie. Daar wordt de urgentie gevoeld. Alhoewel volgens haar steeds meer bedrijven duurzaam en circulair werken, halen we in dit tempo nooit de klimaatdoelen van Parijs. „Niet als de volgende regering het belastingstelstel drastisch groener maakt. Was onder meer manager bij Rabobank, Randstad en Bloemenveiling Flora Holland. Er is veel verkeer, mensen wonen dicht op elkaar. „We moeten nú de problemen oplossen”, zegt ze. De smeltende ijskappen. Activistisch in haar passie voor een duurzame planeet, praktisch wat betreft resultaten boeken. Vooral start- ups in het midden- en kleinbedrijf hebben veel lef om te experimenteren. Dit soort projecten maken de directeur van MVO Nederland enthousiast. En arbeid, wat ruim voorradig is, veel goedkoper. Het stenen tijdperk eindigde niet door een gebrek aan stenen, maar omdat er iets beters kwam.” Heeft sinds 2001 haar eigen adviesbureau. De Suikerunie wint biogas uit bietenresten en is daarmee de grootste producent van duurzaam gas van Nederland. Zij halen bijna alle energie voor de ijsbanen uit zonne-energie. „De belangrijkste stap is dat we radicaal anders moeten gaan denken. Kijk bijvoorbeeld naar Utrecht, Amsterdam, Nijmegen en Eindhoven.”
En wie moet dat betalen? Een druppel op een gloeiende plaat. Want eerlijk gezegd valt het de goedlachse Van der Heijden wel eens zwaar om zo intensief bezig te zijn met de problemen van de wereld. Bedrijven die groen en sociaal ondernemen hebben nu nog last van oude structuren.