Maatschappij

Niets hoeft de wiskundige een avontuurlijk leven in de weg te staan

„Nu, Ted, waar ga je heen fietsen morgen? Ted Hill: Pushing Limits – From West Point to Berkeley & Beyond. Hij was er, net als in Leiden, gastprofessor. Zijn leven lang maakte Hill aantekeningen van zijn belevenissen: de hindernisbaan die hij als militair in Vietnam aflegde, het regelen van een illegale abortus voor een vriendin, de beschuldiging van piraterij op de Bahama’s, of de verdenking van drugssmokkel in Griekenland. Het leidde tot een publicatie in Annals of Probability. Aparte paden en stoplichten voor fietsers, de etnische diversiteit, de architectuur van de grachtengordel, Rembrandt, het assortiment aan hasj en paddo’s: geen enkele stad kan onze hoofdstad verslaan. Zijn boek staat er vol mee. Toen Hill een jaar in Göttingen studeerde, aan de universiteit waar ooit Gauss, Riemann en Hilbert rondliepen, was (West-) Duitsland hem te klein. De trip achter het IJzeren Gordijn leest als een script voor een roadmovie. Hill blijft echter nergens lang hangen. Hij kocht een Volkswagenbusje en trok eropuit naar Schotland en Ierland. Ik weet nog niet, misschien langs de duinen”, schrijft Hill in het Nederlands. Hill weidt uit over zijn verklaring van de wet van Benford, over de scheve verdeling van begincijfers van willekeurige getallen zoals beurskoersen. Wie het artikel doorscrollt, merkt direct dat het hier om ‘harde wiskunde’ gaat, die ver van de schapen af staat. Het zijn maar een paar voorbeelden van Hills memoires. En het is duidelijk dat Hill houdt van wiskunde die hij met huis-tuin-en-keuken-voorbeelden kan uitleggen. Zulke conversaties voerde hij met zichzelf om de taal te leren. In de wiskunde hebben rebellen en vrijdenkers vrij spel. Aan een Volkskrant-journalist legde hij ooit een theoretisch verdelingsprobleem uit aan de hand van een stel vissers die hun buit gegarandeerd naar ieders tevredenheid kunnen verdelen. Hill wilde de wereld zien en zocht altijd het avontuur. Hill schrijft vlot. In Pushing Limits doet Hill geen poging die wiskunde uit te leggen; hij wil de niet-wiskundige lezer geen onverteerbare kost voorzetten. En de wiskunde? Hill heeft een bijzondere band met Nederland. Hoe liep het nou af met Noreen, die Haagse vrouw met wie hij een lange-afstandsrelatie had? Op het omslag is hij zelf te zien, afdalend langs een van de kliffen langs de Mississippi. Het gaat mij natuurlijk niets aan, maar soms smachtte ik naar Knausgård-achtige details. Soms té vlot. € 40 (e-book € 8) Het was de tijd van de Koude Oorlog, maar Hill liet zich daardoor niet uit het veld slaan. Een gesprek met een schaapsherder in Australië over de prijs van wol deed Hill denken aan een probleem uit de speltheorie, waar hij met een collega twee jaar op heeft zitten broeden. Na een bladzijde Amsterdam is hij alweer in Costa Rica. Maar hij zag het totaal niet zitten elke dag dezelfde route af te leggen van zijn huis naar de universiteit en weer terug. MAA/AMS, 294 blz. Hij regelde de benodigde visa en kreeg zelfs een Duitse vriendin zo ver om met hem mee te gaan. Hoe liep het nou af met Noreen, die Haagse vrouw met wie hij een lange-afstandsrelatie had? Hij noemt Amsterdam zijn favoriete stad (Berkeley is een goede tweede). Als wiskundige ben je zo vrij als een vogel en hoeft niets een avontuurlijk leven in de weg te staan. En, nu hij toch in Europa was, kon Rusland er ook nog wel bij. Dat is de boodschap die de Amerikaan Ted Hill zijn lezers wil meegeven in zijn boek Pushing Limits. Geen laboratorium of wagens vol proefpersonen, meer dan potlood en papier heb je niet nodig. De 73-jarige Hill, gespecialiseerd in de kansrekening, was het grootste deel van zijn werkzame leven verbonden aan het Georgia Institute of Technology in Atlanta. Hills avonturen staan voorop en die zijn het lezen waard. Want Hill wilde de Staatsuniversiteit van Moskou zien, de plek van Kolmogorov, de grote meester van de kansrekening.