Sport

De ‘levende hel’ van de triatlon

Welke strategieën ze daarvoor gebruiken en wat de relatie is tot pijn en prestatie, daar weten we heel weinig van.”
En dus stond Hutter vorig weekeinde met een onderzoeksteam aan de finish in Almere triatleten op te wachten die net klaar waren met hun wedstrijd voor het Europees kampioenschap. „Vooraf bedenk je allerlei scenario’s om rekening mee te houden”, zegt De Jonge. Negen uur je ballen eraf draaien, zie dan nog maar eens positief te blijven.”
Dit weekeinde is de triatlon opnieuw actueel, als in Rotterdam de World Triathlon wordt gehouden. En stayeren, zoals dat in de triatlon heet, is verboden. Met zijn vrouw, die bij de wisselpost stond waar fietsen weggezet worden en atleten hardlopend hun race vervolgen, zou hij bespreken of doorgaan wel verstandig was. Bijna vier kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen – en dan nog een hele marathon van ruim 42 kilometer. Gaat het slecht, dan kom je om in zelfmedelijden. „Als het goed gaat voel je de pijn eigenlijk niet. Zijn rechterkant lag open, van boven tot onder. Niet zelden storten mensen in, of moeten overgeven. Omgaan met pijn
Vana Hutter, bewegingswetenschapper en sportpsycholoog, begeleidt als docent van de VU masterstudent Mirre van Duin bij het onderzoek naar het verband tussen mentale tegenslag en fysieke prestatie. Gaat het slecht, dan kom je om in zelfmedelijden. Je moet goed tegen constante pijn kunnen en dat vraagt om mentale kracht.”
Guido Vroemen, sportarts bij de Nederlandse Triathlon Bond (NTB), beaamt de grote rol van het mentale aspect. Marijn fietste voorbij en keek verschrikt. Veenstra kon door, vond hij zelf, stapte weer op en ging verder met een kapot stuur en lichaam vol schaafwonden. „Zodat je bij een tegenslag een plan hebt hoe je daarmee moet omgaan.”
Maar het gaat niet altijd volgens plan. En als het dan tegenzit tijdens een wedstrijd van zoveel uren, word je weleens labiel, zegt De Jonge. „Toen ik daar aankwam deed ze wat ze altijd doet: fiets aanpakken, eten en gelletjes geven.” Go, go, go riep ze en dat was de bevestiging die Veenstra nodig had om echt door te gaan. Na zeventig kilometer, tweeënhalf uur op de fiets, ging hij hard onderuit. Maar daarbij gaat het om de olympische afstand, een kwart van de hele triatlon. „Er is altijd een escape: uitstappen.” De drievoudig Nederlands kampioen is betrokken bij een onderzoek van de VU in Amsterdam naar het mentale aspect van de triatlon. Ik stond eigenlijk direct op, en heb twee minuten stilgestaan om een afweging te maken.”
Het is niet te vergelijken met de pijn van een bokser die een klap krijgt of een sprinter die alles geeft in een paar honderd meter. Onderweg maakte hij een plan. Met nog een hele marathon voor de boeg. „Er is nooit echt onderzoek naar gedaan, terwijl het juist een heel belangrijk onderdeel is. Fysiek en mentaal bijna niet te vatten, zo zwaar. Uren waarin je vooral één gedachte moet mijden, zegt oud-triatleet Chris Brands. „Toen ik viel dacht ik: het is voorbij. „De triatlon heeft vier onderdelen: zwemmen, fietsen, lopen – en het mentale.” Triatleet Marijn de Jonge legt meteen de vinger op de zere plek. Toch een poging: met profs, recreanten, onderzoekers en de bondsarts. Sommige worden in een rolstoel worden afgevoerd. Het beeld aan die finishlijn is precies wat je verwacht van een plek waar atleten – vertrokken rond zonsopgang – een urenlange race volbrengen. Profs bij de mannen doen zo’n acht uur over een hele triatlon, vrouwen negen uur. Een van die triatleten die per rolstoel verder vervoerd moest worden, was Marijn de Jonge. Lieke Helsper

Als het goed gaat voel je de pijn eigenlijk niet. En toch, het is maar pijn. Eenmaal zittend in de stoel schoot de kramp er in, van bil tot teen. „Hoe langer een wedstrijd duurt, hoe lager de intensiteit en hoe belangrijker de mentale factor.” Een bijzondere relatie met pijn, noemt Veenstra het. En toch, het is maar pijn.”
Vallen en doorgaan
Nog meer gehavend was Jacob Veenstra. „Het is niet te vergelijken met de pijn van een bokser die een klap krijgt of een sprinter die alles geeft in een paar honderd meter. Gestraft door de jury had hij vijf minuten in kou en regen stil moeten staan omdat hij te dicht achter iemand zou hebben gefietst. Marijn de Jonge na de hele triatlon in Almere. „We weten dat topsporters beter dan ‘de normale sterveling’ pijn kunnen hanteren.