Economie

Niet iedereen wil met pensioen maar we moeten wel

Als je werkt, dan ontplooi je jezelf. „Je wordt een tikje ouder. Ik voel me dus ook niet oud.”Bas Tooms Je ontdekt steeds nieuwe dingen, in het werk en in de mensen die je tegenkomt. Dan stoppen alle drie betrokken burgemeesters, dus ook ik. Hij overweegt een rechtszaak tegen de staat. Tot die tijd probeer ik uit te stralen dat het ook mooi kan zijn om langer door te gaan, om het op het eind van je loopbaan terug te brengen zoals het ooit begonnen is. Als de gemeente nog even was blijven bestaan, was ik doorgegaan. Ze zijn aan het schuiven met de pensioenleeftijd, maar dat heeft geen effect op mij. Pure leeftijdsdiscriminatie, vindt Korthals Altes. Ook in de praktijk doen maar weinig AOW’ers betaald werk: zo’n 12 procent van de AOW’ers tot 75 jaar, blijkt uit CBS-cijfers. Daarna zal ik stoppen, want dan vindt het bestuur van de Remonstrantse broederschap het wel goed geweest. Dat loopt nog tot ik 78 jaar ben. Een door de Kroon benoemde burgemeester mag maximaal tot zijn zeventigste burgervader zijn. Maar ik begrijp wel dat het moeilijk is dat jongeren daardoor niet aan de bak komen. Zij deden een enquête bij de Rijksoverheid, waar ambtenaren sinds 2009 mogen doorwerken na hun AOW-leeftijd, totdat zij zeventig zijn. Anders breng je schade toe aan de samenleving. Toen ik begon als huisarts was het een simpeler, overzichtelijker beroep. Waarom moeten Nederlanders meestal stoppen met werken als ze de AOW-leeftijd bereiken? Het is niet zo dat de jonge predikanten aan de poorten rammelen. Voor wie per se wil blijven doorwerken, is er één gemakkelijke oplossing: eigen baas worden. In de staat Kentucky werkte nog een 103-jarige rechter. „Die gaat erover dat een rechter niet tussentijds ontslagen mag worden omdat die onafhankelijk moet zijn”, zegt Lutjens. Ik had niet meer het plezier in mijn werk dat ik vroeger had. Dus als je moet stoppen, dan stopt die ontplooiing ook. Met plezier.”Bas Tooms

Het Bildt Gerrit Krol (72), oudste burgemeester
„Ik werd in 2010 gevraagd om in de gemeente Het Bildt als waarnemend burgemeester plaats te nemen. „Die benoeming kan uiteraard wel een bepaald eindmoment hebben.”Nog geen grote kenteringExperts zien nog geen grote kentering komen in Nederland. Het mag natuurlijk nooit ten koste gaan van de kwaliteit. Daarna is Het Bildt in een fusieproces gekomen en bleef ik langer. Tegelijk is de logica dat je dan minder productief wordt.”Doorwerken tot op hoge leeftijdIn de VS kunnen werknemers inderdaad veel makkelijker tot op hoge leeftijd blijven doorwerken, zegt Mark Heemskerk, hoogleraar pensioenrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Misschien vind ik het dan ook wel genoeg, maar als ik nu zou moeten stoppen, zou ik het erg jammer vinden. Groningen Severin Bouman (75) is vijftig jaar predikant
„Het is jammer van de ervaring die verloren gaat, als iemand verplicht moet stoppen. Binnen de kerk zijn er jongere predikanten die afgestudeerd zijn en willen werken, dan moeten oudere mensen niet te veel op hun plaats blijven zitten.„In mijn geval speelt deze kwestie niet, omdat ik parttime werk als dominee in de Remonstrantse gemeente Friedrichstadt in Duitsland. Slechts dertig procent van de ambtenaren boven de 60 jaar zegt zich ook volledig vrij te voelen om na de AOW-leeftijd door te werken. „Er zijn dus ook informele drempels”, zegt hoogleraar pensioensociologie Henkens, die het NIDI-onderzoek leidde. Oude, ervaren werknemers verplicht met pensioen sturen: in Nederland is het heel normaal. Het is een soort rente op het kapitaal dat ik heb opgebouwd. Nu ben je als praktijkhouder een bedrijfsleider, je staat verder van de patiënten af. Vijf jaar geleden verkocht ik de praktijk en sindsdien kan ik me weer op patiëntenzorg storten. Lichaam en verstand zijn het niet altijd meer met elkaar eens. Op 1 januari is Het Bildt gefuseerd. Daarom vind ik het in mijn geval verdedigbaar, maar als er discussie was geweest over dat ik jongeren in de weg zou staan, had ik wel overwogen te stoppen.„Onlangs heb ik een nieuw contract gekregen. Als die het een goed idee vindt, kan die een tijdelijk contract geven nadat het vaste contract is afgelopen.Is het ontslaan van AOW’ers leeftijdsdiscriminatie, zoals Korthals Altes stelt? Ik ben de enige predikant, dus ik doe eigenlijk alle diensten.”Kas Galstaun

Oisterwijk Huub Berden (67) is 37 jaar huisarts
„Binnen de beroepsgroep zie ik veel collega’s door de hoeven zakken. „In Nederland hebben we senioriteitsbeloning. Voor rechters liggen de regels net iets anders. Juist omdat regulier ontslag in Nederland zo moeilijk is, hebben de meeste werkgevers het zo geregeld dat een vast arbeidscontract automatisch afloopt zodra een werknemer de AOW-leeftijd heeft bereikt. Soms ga ik vaker als dat nodig is, zoals bij rouwdiensten of tijdens de hoogtijdagen: Kerstmis, Pasen en Pinksteren. Ik vertrek op woensdag en blijf in ieder geval tot en met zondag, voor de kerkdienst. Ook hij moet binnenkort stoppen. Je loon stijgt doorgaans als je ouder wordt of langer in dienst bent. Ook heb ik veel aan mijn vijftig jaar aan ervaring. Gemiddeld willen werknemers tot hun 63ste blijven werken, blijkt uit de laatste Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en kennisinstituut TNO. Er worden andere eisen aan je gesteld, vergeleken met 20-30 jaar terug. Dat ligt ver weg, dus is het lastig te combineren met een andere baan. Maar eigenlijk is die vergelijking niet eerlijk, omdat iedereen in de VS makkelijker ontslagen kan worden. Wie de AOW-leeftijd bereikt, wordt meestal automatisch ontslagen. Rechters mogen, net als bijvoorbeeld burgemeesters, iets langer doorwerken, tot hun zeventigste, maar dan is het ook klaar. Maar ook voor hen is vastgelegd wanneer zij met pensioen worden gestuurd: als ze 70 jaar zijn. Onder andere omdat oudere werknemers vaak duurder zijn, zegt hoogleraar pensioensociologie Kène Henkens. Maar de primaire reden dat ik doorwerk, is omdat ik het leuk vind.„Groot verschil met toen ik jonger was, is dat ik het parttime doe. Als arts krijg je een registratie voor vijf jaar, mijn registratie loopt nog drie jaar. Ik ga uitgerust weg en ben blij dat ik na het werk even rust kan nemen. Zo is het volk mondiger geworden. Strikt genomen wel, maar het is een toegestane vorm van discriminatie. „Politiek bestuurder beschouw ik als mijn hobby. Ik geniet er nog steeds van, al is mijn ambt wel veranderd. In principe worden zij voor het leven benoemd. Dinsdag beklaagde de Amsterdamse rechter Willem Korthals Altes (67) zich hierover in NRC. Kijk eens naar de Verenigde Staten, zei de rechter. Ik moest me bezighouden met takken van sport waar je als huisarts niet per se goed in bent, zoals boekhouden, mensen vervangen en aansturen: dat wilde ik helemaal niet.„Ik was meer tijd kwijt aan bedrijfsvoering dan aan mensen helpen. Die regeling staat doorgaans in de collectieve arbeidsovereenkomst, die werkgevers en vakbonden hebben afgesproken.Als je dan tóch wilt doorwerken, heb je dus toestemming nodig van je baas. Maar daar groei je in mee, het houdt je jong. „Als ik op mijn zeventigste nog steeds plezier heb in mijn werk, gezond blijf, mijn omgeving ook en ik niet van anderen te horen krijg dat ik ze voor de voeten loop, ga ik misschien langer door. Dat soort overwegingen leiden ertoe dat het mooi is geweest. Een keer per maand rij ik naar Friedrichstadt. In de praktijk zijn er weinig mensen die langer willen doorwerken. Ook Europese rechters hebben meerdere keren bevestigd dat dit is toegestaan. In de wet die leeftijdsdiscriminatie verbiedt is expliciet een uitzondering opgenomen voor ontslag bij het bereiken van de AOW-leeftijd. De een is met 72 jaar nog superfit, de ander is met 67 jaar al vermoeid. Maar voor rechters is dat helaas niet mogelijk. Ik heb liever een wat flexibelere leeftijdsgrens. Dat heeft mij het plezier teruggegeven in mijn vak en ik denk er nog niet aan om te stoppen. In 2011 oordeelde het Hof dat procureurs uit de Duitse deelstaat Hessen ontslagen mochten worden zodra zij 65 jaar werden.En die benoeming voor het leven dan? Een zzp’er kan vanzelfsprekend blijven doorwerken zolang die wil. De zorg verandert snel. Aanvankelijk voor een half jaar, maar dat is iets anders gelopen. Voor waarnemend burgemeesters geldt geen maximumleeftijd, dus kon ik zeven jaar aanblijven. In Nederland is het juist moeilijk om mensen te ontslaan. Erik Lutjens, hoogleraar pensioenrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam, denkt dan ook dat het „niet heel kansrijk” is om tegen die regels te procederen. Het toonaangevende Hof van Justitie in Luxemburg heeft al meerdere keren bevestigd dat zulke ontslagregels zijn toegestaan, zegt Lutjens, ook als het om magistraten gaat. En dan gaat het meestal om weinig uren.Als werkgevers al toestaan om langer door te werken, zijn er ook nog sociale belemmeringen om dat daadwerkelijk te doen, blijkt uit nog te verschijnen onderzoek door het demografisch instituut NIDI. Dat zit er voor mij sowieso niet meer in. Ook ik heb er een periode doorheen gezeten en dacht ik eraan om eerder te stoppen.