Tech

Gescout door Johan Cruijff

Zij zijn jong en vinden de competities van Engeland en Spanje minstens zo interessant als de eredivisie. Het naar de defensieve Italiaanse speelstijl vernoemde blog ontstond vanuit het idee dat voetbaljournalisten „meer konden zijn dan fans met een typemachine” en dat voetbalsites niet per se alleen maar „stukjes van drie alinea’s met een spectaculaire kop erboven” hoefden te schrijven. Het betaalmodel heeft inmiddels 2.850 abonnees. Zo kwam het dat Zwart op jonge leeftijd naam maakte met cijfermatige analyses, bedoeld om te doorgronden wat er op een veld gebeurt. Van die laatste was Zwart een van de mede-oprichters. Zijn scriptie schreef hij, inmiddels al in dienst bij VI, over hoe je jongeren weer kan laten betalen voor journalistiek. Volgens collega’s uit die tijd was het nota bene Johan Cruijff die Zwart aanraadde bij het blad. In de stadions komt hij niet vaak, want daar kan hij het beeld niet terugspoelen. Randzaken doen hem helemaal niks. „Je kunt iedere wedstrijd ter wereld live volgen, terugkijken en er alle mogelijke data over opvragen.” Statistiekbureaus als Opta Sports, waar Zwart gebruik van maakt, stellen data vrij beschikbaar voor bloggers, die er hun analyses mee ondersteunen. Hij voelde zich zelfs „beledigd”, vertelt hij, toen BNR hem twee jaar geleden vroeg commentaar te geven op een rel rond een sekstape waar onder meer Real Madrid-speler Karim Benzema bij betrokken was. De logische vervolgstap is dat je hele duels zo kan terugkijken, en daarna dat je als kijker ook live kunt schakelen tussen camerastandpunten.”
Of hij dit werk dan nog doet, valt te betwijfelen. Toen was hij zeven. „Bij het woord ‘data’ schieten ze al in een kramp. Hoe verkiezingsdebatten verlopen, bijvoorbeeld. Na twee reorganisaties in twee jaar tijd is de redactie geslonken van 53 naar 32 mensen, als gevolg van een daling in papieren abonnementen en tegenvallende losse verkoop. Schatkamer
Met VI als blad gaat het niet goed. „Op hun werk kan ik weer voortbouwen, omdat bijvoorbeeld iemand in Amerika zo gek is geweest om uit te rekenen wat het reddingspercentage van keepers zegt over het volgende seizoen.” Over die statistiek kan hij gerust een paar minuten doorgaan, en met dezelfde vaart legt hij uit waarom Chelsea-speler John Terry in het ene systeem een heel goede verdediger is en in het andere een heel beroerde, of waar het mis is gegaan met het Nederlandse mannenvoetbal. Zwart zelf ziet drie ontwikkelingen. Het „virus” kreeg hem te pakken tijdens het EK voetbal van 2000, dat in Nederland en België plaatsvond. Bij het voetbaltijdschrift is hij sinds januari dit jaar ‘aanvoerder’ van VI Pro, wat betekent dat hij het betaalde gedeelde van de site runt. Niet gericht op het citaatje van speler of trainer, des te meer op de data en wat die zeggen over het spel. „Ik wil niet over dertig jaar nog steeds uitleggen waarom Pietje de linksback verkeerd opgesteld stond.” Ze zeggen: voetbal kun je niet vangen in cijfertjes.” Hij ziet het als zijn taak ze toch te overtuigen. Eloquent en zelfverzekerd rijgt hij de woorden aan elkaar: hij heeft een punt te maken, en hier komt het. Tijdens zijn eerste jaar Communicatiewetenschap werd hij uitgenodigd door toenmalig Voetbal International-hoofdredacteur Johan Derksen. Net als bijvoorbeeld Michiel de Hoog van De Correspondent en de auteurs van voetbalblogs als Tussen de Linies en Catenaccio. Perfect, want zo kan hij wat op de tv gebeurt direct nog eens beoordelen. Het gebeurt, maar wat voor analyse kun je erop loslaten?”
Aanvoerder
Zwart oogt op het eerste gezicht wat schuchter, maar over voetbal praat hij honderduit. Pro kost 5 euro per maand en heeft „twee poten”, zegt Zwart: „aan de ene kant de analyse, wat mijn tak van sport is, en aan andere kant cultstukken, meer over de sfeerkant van het voetbal.” De artikelen worden meestal speciaal voor online geschreven. Zwart verwacht dat het op afstand volgen alleen maar aantrekkelijker zal worden. Over hoe je balbezit eigenlijk uitrekent, waarom ‘winnaarsmentaliteit’ een leeg begrip is, en hoe je weet of het terecht is om te stellen dat een team ‘had moeten winnen’. Met het nieuwe seizoen op punt van beginnen lijken er meer en meer voetbaljournalisten en -volgers te zijn die doen wat hij doet. Tijdens het EK 2016 in Frankrijk werd er al beeld vanuit vogelperspectief aangeboden, zodat het hele veld was te overzien. En bij FOX Sports zijn doelpunten terug te kijken vanuit verschillende hoeken. Die stream loopt meestal een paar seconden achter. Zwart was toen 19. „Messi en Ronaldo hebben op Instagram en Twitter een veelvoud van het publiek van de journalisten die over die spelers schrijven.” Daarnaast zijn er de sites die alleen maar nieuwtjes en citaatjes kopiëren en plakken. „Hoe kom je erbij dat ik dat interessant zou vinden? Ten eerste: clubs en spelers hebben de traditionele media steeds minder nodig. Op 15-jarige leeftijd begon hij met twee andere fanatiekelingen, die hij had leren kennen via een blog over videogame Football Manager, met Catenaccio. „Een schatkamer voor het werk dat ik doe. Wat is er gaande in de voetbaljournalistiek? Liever kijkt Pieter Zwart (24) voetbal op de Utrechtse redactie van Voetbal International, waar schermen aan de muur hangen en hij de wedstrijd tegelijkertijd ook op zijn laptop kan zien. Het verschil met Catenaccio, merkt hij aan de reacties eronder, is dat de VI-lezer „enorm sceptisch” is als hij er statistieken bij haalt. De derde ontwikkeling heeft het meest direct te maken met zijn eigen werk: de opkomst van talloze niche-blogs die onderdelen van het voetbalspel ontleden. Wellicht dat hij zijn data-analyses ooit eens kan toepassen op wat er, zegt hij voorzichtig, „misschien iets meer toe doet”.